Donżon — wieża rycerska
Donżon
Czterokondygnacyjna wieża mieszkalna Henryka Krzyżowca z 2. ćwierci XIV wieku — najstarszy murowany kamień zamku.
— Zamek Świny —
Obiekty i zabytki Zamku Świny — donżon, pałac, basteje, piwnice
Każdy kamień ma datę. Od grodu kasztelańskiego po taras otwarty w 2025 roku.
Donżon z XIV wieku (Henryk Krzyżowiec), pałac przebudowany w 1620 roku (Jan Zygmunt von Schweinichen), basteje i most zwodzony z tej samej fazy, zaginiona piwnica odkryta w 2023 roku (4,55 × 5,50 m), taras wieży otwarty 6.06.2025 po sześciu wiekach. Plus europejsko rzadkie wykusze latrynowe.
Najstarszy obiekt
donżon, XIV w.
Najnowsze odkrycie
piwnica 4,55 × 5,50 m (2023)
Najnowszy dostęp
taras wieży (06.06.2025)
Rzadkość
wykusze latrynowe, skala europejska
Spacer po murach
Osiem kamiennych świadków sześciu wieków
Każda część zamku ma swoją datę, swoją historię i swój kamień. Oto miejsca, które miniecie podczas zwiedzania.
✦
Pałac Saebischa
Pałac Saebischa
Manierystyczna rozbudowa Jana Zygmunta z lat 1615–1620 — taras-loggia z porte-fenêtre i resztki sgraffit.
Basteja północna i południowa
Basteja północna i południowa
Z XVII wieku — flankują bramę warowni, ostatnie świadectwo militarnej roli Świn.
Bastion północno-zachodni
Bastion północno-zachodni
Z XVII wieku, w trakcie konserwacji w latach 2024–2025 — wraca do dawnej formy kamień po kamieniu.
Most kamienny (zwodzony)
Most kamienny (zwodzony)
Wjazd do warowni — most zwodzony wzmocnił forteczną funkcję zamku w fazie Jana Zygmunta.
Stara kuchnia
Stara kuchnia
Z XVI wieku — ukryta między donżonem a murem obwodowym warowni.
Nowa kuchnia
Nowa kuchnia
Z trzeciej ćwierci XVII wieku — z piwnicą sklepioną kolebkowo.
Kościół św. Mikołaja
Kościół św. Mikołaja
Na podzamczu — najstarszy wiejski na Śląsku, z metryką sięgającą 1313 roku, w obecnej formie z 1579 roku.
Donżon / wieża rycerska
Donżon — XIV wiek
Murowana wieża obronna wzniesiona w XIV wieku przez Henryka ze Świn, „pierwszego śląskiego krzyżowca". Inspirowana architekturą zakonu joannitów, którą Henryk poznał na wyprawach.
Co warto wiedzieć
Wewnątrz: reprezentacyjna sala — kulminacyjny punkt trasy zwiedzania. 6 czerwca 2025 otwarty został taras na szczycie wieży, pierwszy raz po sześciu wiekach. Wieża zamknięta w czasie burzy i silnego wiatru (regulamin pkt 8).
Plany na 2026
Sala biesiadna na parterze wieży, nowa ekspozycja na 5. kondygnacji oraz hotel młodzieżowy na 50–60 miejsc.
Pałac Saebischa
Pałac — 1620 rok, manierystyczna rozbudowa
Wielka modernizacja po wojnie trzydziestoletniej, prowadzona przez Jana Zygmunta von Schweinichena. Nowe mury, bastiony, most zwodzony. Styl: manieryzm na pograniczu baroku — różne klasyfikacje, bo różne fazy: renesansowa Burgmanna w XVI wieku, manierystyczna Jana Zygmunta w 1620.
Co warto wiedzieć
Na elewacji: pozostałości dekoracji sgraffitowych. Wewnątrz: sztukaterie, misternie rzeźbiona kamieniarka okienna. Parter dostępny dla osób z niepełnosprawnościami (sień i 2 sale ekspozycyjne). Sala startowa ekspozycji: ściana z naturalnej, niewykutej skały.
Plany na 2027/28
Restauracja na parterze pałacu.
Nazwa „Saebischa" w obiegu lokalnym sugeruje powiązanie z Albrechtem von Säbisch / Sebischem — śląskim architektem manierystycznym (atrybucja popularna, do potwierdzenia historycznego).
Basteje i mosty
Bastion zachodni, most zwodzony — 1620
Po wojnie trzydziestoletniej Jan Zygmunt wzmocnił warowność zamku: wzniesione bastiony ziemno-kamienne, most zwodzony miał wzmocnić forteczną funkcję zamku. To była ostatnia faza, w której Świny pełniły rolę typowo militarną.
Plany: wykończenie i wyposażenie bastei zachodniej (2024/25).
Zaginiona piwnica — odkrycie 2023
Piwnica, do której nikt nie zaglądał przez ćwierć tysiąclecia
W 2023 roku archeolodzy odkryli pod zamkiem piwnicę, której nikt nie używał od około 270 lat (od mniej więcej połowy XVIII wieku). „Co najmniej od 200 lat nikt do tej piwnicy nie zaglądał. Absolutna rzadkość" — powiedzieli badacze.
| Wymiary | 4,55 × 5,50 m |
| Sklepienie | kolebkowe, z łupków zieleńcowych |
| Spoiwo | wyłącznie glina (bez zaprawy wapiennej) |
| Wewnątrz | wąskie szybowe okienko, wnęka doświetlająca do kaganków, fundament komina (1. poł. XVII w.) |
| Powstała | przełom XV–XVI w. (schyłek średniowiecza) |
| Znaleziska | 2 detale architektoniczne i ceramika, w tym luksusowa kamionka z XVII w. |
Zespół badawczy
Archeolodzy: Tomasz Olszacki, Jakub Sobko, Szymon Ważyński.
Architektura: prof. Małgorzata Chorowska, dr Piotr Błoniewski.
Wykusze latrynowe
Europejska rzadkość — w naszych murach
Zamek Świny wyróżnia się w skali europejskiej liczbą zachowanych wykuszy latrynowych — średniowiecznej infrastruktury higienicznej, która prawie nigdzie nie przetrwała.
Pełna opowieść o nich — w ekspozycji „Gdzie król piechotą chadzał" w baszcie alkierzowej.
Sień i dziedziniec
Parter pałacu i dziedziniec
✦
Sień przejazdowa
Wejście do pałacu, część dostępna dla osób z niepełnosprawnościami. Tu zaczyna się trasa.
Dwie sale ekspozycyjne na parterze
Sala startowa: ściana z naturalnej skały. Druga sala — ekspozycja główna (eksponaty, legendy, anegdoty rodu Świnków).
Dziedziniec (kulminacja)
Widok na drugi średniowieczny zamek (Bolków) naprzeciw. Ławki i zamkowe leżaki — można usiąść. Mieści 80–100 osób przy wydarzeniach.
Mury obronne
Obwarowania — od XV wieku po dziś
Mury rozbudowywał w XV wieku Gunczel von Schweinchen, walcząc z bandami rabusiów grasującymi w okolicy. Faza obronna domknęła się w 1620 roku bastionami Jana Zygmunta.
Zakaz wchodzenia na mury — regulamin zwiedzania pkt 8.
Materiał budowlany
Kamieniołom Ryolitów nad Wolbromkiem — historyczne źródło surowca do budowy zamkowych murów i okolicznych domów. To dziś atrakcja regionalna w ramach Krainy Wygasłych Wulkanów.
Oś czasu zamku
Dziewięć wieków w skrócie
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| ok. 900 | pierwszy gród na skalistym płaskowyżu |
| 1108 | pierwsza wzmianka (Kosmas, „Zvini in Polonia") |
| 1155, 1245 | wzmianki w bullach papieskich |
| XIII w. | gród kasztelański → warownia książęca |
| XIV w. | murowana wieża (Henryk Krzyżowiec) |
| XV w. | rozbudowa (Gunczel von Schweinchen) |
| XVI w. | renesansowa modernizacja (Burgmann) |
| 1620 | manierystyczna rozbudowa (Jan Zygmunt) — mury, bastiony, most zwodzony |
| 1769 | zamek sprzedany, popada w ruinę |
| 1905 | zabezpieczenie (Związek Przyjaciół Bolkowego Gaju) |
| II wojna światowa | uszkodzenia |
| lata 90. XX w. | nowy właściciel |
| 2021 | Jacek i Krzysztof łączą siły, ruszają prace |
| 2023 | odkrycie zaginionej piwnicy |
| 06.06.2025 | otwarcie tarasu wieży |
Plany odbudowy
Co jeszcze odzyskamy
Plan inwestycji jest dziesięcioletni. Każdy rok dokłada nową przestrzeń.
| Obiekt | Kiedy |
|---|---|
| Taras wieży | otwarty (06.06.2025) |
| Sala biesiadna na parterze wieży | 2024/25 |
| Basteja zachodnia (wykończenie i wyposażenie) | 2024/25 |
| Glamping w historycznych namiotach | 2025/26 |
| Hotel młodzieżowy w wieży (50–60 miejsc) | 2026 |
| Nowa ekspozycja w wieży, 5. kondygnacja | 2026 |
| Budynek kasy i sklepu | 2026/27 |
| Restauracja na parterze pałacu | 2027/28 |
Galeria
Kamienie z bliska
Mury, dziedziniec i wnętrza zamku — kilka spojrzeń na miejsca, które zwiedzicie.
✦
Odkryj historię, która powraca
Donżon, pałac, basteje i piwnica, do której przez ćwierć tysiąclecia nikt nie zaglądał — zobacz je z bliska podczas zwiedzania.
Kup bilet