— Odbudowa · W przygotowaniu —
Bastion północno-zachodni — odbudowa w toku, otwarcie wkrótce
Zasypany gruzem od dziesięcioleci. W 2024 odgruzowany, w 2025 zakończona konserwacja tynków historycznych. Data otwarcia — wkrótce.
Bastion północno-zachodni (potocznie „basteja zachodnia”) to obiekt obronny w narożniku warowni. W ramach VI etapu (2024) odgruzowano jego wnętrze i odtworzono biegi schodowe. W VII etapie (2025) zakończono konserwację tynków historycznych i kamieniarki strzelnic. Łączne finansowanie publiczne tych dwóch etapów: 690 467 zł z MKiDN, Sejmiku DŚ i DWKZ.
Obiekt
Bastion N-Z
Etap kluczowy
VI (2024) + VII (2025)
Status
Prace zakończone, wykończenia trwają
Data otwarcia
W przygotowaniu
O obiekcie
Bastion w narożniku warowni — funkcja obronna z czasów rozkwitu zamku
Bastion północno-zachodni to kluczowy element systemu obronnego Zamku Świny, położony w narożniku północno-zachodnim warowni. Historycznie pełnił rolę punktu obrony flankowej — z kamieniarki strzelnic kluczowych, którą zachowała się do dziś, ostrzeliwano przedpole zamku. W briefie wizerunkowym spółki obiekt funkcjonuje pod uproszczoną nazwą „basteja zachodnia”; w terminologii konserwatorskiej z wniosków grantowych — „bastion północno-zachodni”.
Uczciwie: w archiwum brakuje pełnej dokumentacji historycznej obiektu (wymiary, dokładna datacja, oryginalna funkcja w systemie obronnym). Uzupełnimy po dalszych badaniach.
Relacja z prac
VI etap (2024) i VII etap (2025) — kompletna odbudowa
Bastion przez dziesięciolecia był zasypany gruzem. Praktycznie niedostępny. Odbudowa wymagała dwóch kolejnych sezonów konserwatorskich finansowanych publicznie.
VI etap (2024) — odgruzowanie i odbudowa schodów
Odgruzowanie wnętrza bastionu — pierwsza fizyczna interwencja od dziesięcioleci. Odtworzenie biegów schodowych w wejściu. Konserwacja i uzupełnienie kamieniarki strzelnic kluczowych.
Finansowanie
MKiDN 360 000 zł + Sejmik DŚ 230 467 zł = 590 467 zł dotacji (na cały VI etap, w którym bastion był jednym z czterech zakresów); wartość całego zadania 1 189 742,20 zł.
VII etap (2025) — konserwacja tynków historycznych
Odbicie XX-wiecznych cementowych tynków — usunięcie warstw z błędnych „remontów” minionego stulecia. Naprawa lica murów wewnętrznych. Czyszczenie murów wewnętrznych. Spoinowanie zaprawą historyczną murów wewnętrznych — przywrócenie autentycznej technologii.
Finansowanie
DWKZ 100 000 zł (na cały VII etap, w którym bastion był jednym z czterech zakresów); wartość całego zadania 308 462,00 zł.
| Etap | Rok | Prace | Instytucja |
|---|---|---|---|
| VI | 2024 | Odgruzowanie wnętrza, biegi schodowe, kamieniarka strzelnic | MKiDN + Sejmik DŚ |
| VII | 2025 | Tynki historyczne (odbicie cementu, spoinowanie zaprawą zabytkową) | DWKZ |
| Razem | 2024–2025 | Dwie kompletne fazy: ratunkowa + konserwatorska | 3 instytucje |
Sztuka konserwacji
Odbicie XX-wiecznych tynków — symbol właściwego konserwatorstwa
W XX wieku wiele zabytków w Polsce „konserwowano” cementem — materiałem nieoddychającym, niezgodnym z historyczną technologią murarską. Cement zatrzymuje wilgoć w murach, przyspiesza degradację, zmienia statykę konstrukcji. Współczesna konserwacja zabytków nakazuje go usuwać i zastępować zaprawą historyczną — wapienną, oddychającą, kompatybilną z materiałem oryginalnym.
W VII etapie (2025) odbito XX-wieczne cementowe tynki w bastionie i spoinowano mury zaprawą historyczną. To dla konserwatora moment symboliczny — bastion wraca do swojej oryginalnej technologii budowlanej.
Galeria prac
Bastion w obiektywie konserwatora
Zdjęcia z kolejnych etapów odbudowy publikujemy w miarę postępu dokumentacji.
Otwarcie
Data otwarcia bastionu — w przygotowaniu
W tej chwili nie ogłosiliśmy jeszcze daty oficjalnego otwarcia wnętrza bastionu dla zwiedzających. Wymaga to dokończenia prac wykończeniowych (oświetlenie, oznakowanie, regulamin dostępu) oraz koordynacji z trwającymi działaniami w innych częściach warowni.
Otwarcie ogłosimy z wyprzedzeniem na stronie i w newsletterze. Zapiszcie się do listy mailingowej, żeby dostać informację jako pierwsi.
| Element | Status |
|---|---|
| Odgruzowanie wnętrza | Wykonane (VI etap, 2024) |
| Biegi schodowe | Wykonane (VI etap, 2024) |
| Konserwacja kamieniarki strzelnic | Wykonane (VI etap, 2024) |
| Tynki historyczne / spoinowanie | Wykonane (VII etap, 2025) |
| Wyposażenie wnętrza | W przygotowaniu |
| Regulamin dostępu, oznakowanie | W przygotowaniu |
| Data oficjalnego otwarcia | Wkrótce ogłosimy |
Po otwarciu — co będzie się działo w bastionie
Brief wizerunkowy spółki przewidywał „wykończenie i wyposażenie bastei zachodniej” w horyzoncie 2024/25. Dokładna funkcja użytkowa po otwarciu — punkt widokowy, przestrzeń ekspozycyjna, sala warsztatowa — jest w trakcie ustaleń. Ogłosimy ją wraz z datą otwarcia.
Uczciwie: nie publikujemy spekulacji na temat funkcji obiektu. Gdy decyzja zapadnie i prace wyposażeniowe ruszą — opublikujemy konkretny program użytkowy.
Bastion = brakujący element w systemie warowni
Każdy obronny zamek średniowieczny działa jak organizm — wieża, mury, baszty, bastiony pracują razem. Gdy jeden element jest niedostępny lub zrujnowany, cała opowieść o systemie obronnym jest niekompletna. Odbudowa bastionu północno-zachodniego domyka opowieść o tym, jak działała ta warownia w czasach rozkwitu rodu Świnków.
To także dowód, że kolejne kawałki zamku wracają z ruin — etapami, z konkretnymi dotacjami, z konkretnymi pracami, z publikowaną dokumentacją. Bastion to nie ostatni element na naszej liście. Jest jednym z kolejnych w wieloletniej kolejce odbudowy.
FAQ
Najczęściej zadawane pytania
Czy bastion jest już otwarty dla zwiedzających?
Czy „basteja zachodnia” i „bastion północno-zachodni” to ten sam obiekt?
Ile kosztowała odbudowa bastionu?
Co konkretnie zrobiono przy bastionie?
Jaka będzie funkcja bastionu po otwarciu?
Odkryj historię, która powraca
Powiadomimy Cię o otwarciu bastionu północno-zachodniego. Zapisz się do newslettera albo zobacz, jakie kolejne części zamku wracają z ruin.
Zapisz się na powiadomienie o otwarciu