Odbudowa
Stan zamku sprzed odbudowy — punkt zero, rok 2021
Samosiejki w fosie, zawalony most, mury w pęknięciach. Tak wyglądał Zamek Świny, gdy go przejęliśmy.
W 2021 roku Zamek Świny stał się własnością nowo powstałej spółki Zamek Świny Sp. z o.o. Teren wokół warowni porastały samosiejki i zarośla, kamienny most do bramy był zawalony, korony murów kruszały. Tak wyglądał punkt zero. Stąd wystartowała 10-letnia odbudowa, którą dziś dokumentujemy publicznie — kamień po kamieniu.
Rok przejęcia
2021
Spółka
Zamek Świny Sp. z o.o.
Horyzont planu
10 lat
Stan startowy
Ruina porośnięta zaroślami
Punkt zero
2021 — rok, w którym zamek dostał drugą szansę
Po II wojnie światowej zamek stał opuszczony przez dziesięciolecia. W latach 90. trafił w prywatne ręce, ale prace ratunkowe nie objęły całej warowni. W 2021 roku przeszedł na własność nowej spółki — i zaczęła się odbudowa prowadzona równolegle z państwowym finansowaniem konserwatorskim.
Geneza spółki
Jacek (entuzjasta historii, marzyciel opiekun zabytku) połączył siły z Krzysztofem (właściciel sąsiedniego Zamku Płonina, doświadczony rekonstruktor). W 2021 roku zawiązali spółkę Zamek Świny Sp. z o.o. i przyjęli horyzont: dziesięć lat na podniesienie warowni.
Priorytety od pierwszego dnia
Wieża mieszkalna Heinricha, skrzydło południowe pałacu Saebischa, parter części pałacowej. Trzy fronty robót, od których nie wolno było odstąpić — wszystko inne ułożyło się wokół nich.
Pierwsze cięcia łopatą
Sezon 2021 nie był rokiem dotacji. Był rokiem porządkowania: usunięcia samosiejek, wycinki zarośli, gromadzenia dokumentacji konserwatorskiej i pozwoleń budowlanych. Bez tego nie ruszyłby żaden etap grantowy.
Inwentaryzacja
Stan zamku w momencie przejęcia
Zamek nie był ruiną martwą — był ruiną zarośniętą. Mury stały, ale ich korony kruszały. Wnętrza były dostępne, ale niebezpieczne. Most prowadzący do bramy był zawalony. Każdy z tych elementów wymagał oddzielnej decyzji konserwatorskiej, oddzielnego pozwolenia, oddzielnego budżetu.
| Element zamku | Stan w 2021 | Co trzeba było zrobić |
|---|---|---|
| Teren wokół warowni | Samosiejki drzew, gęste zarośla | Wycinka, oczyszczenie |
| Kamienny most do bramy | Zawalony | Pełna rekonstrukcja (2022) |
| Korony murów pałacu | Skruszałe, niestabilne | Przemurowanie, wzmocnienie |
| Baszty alkierzowe (N i S) | Pęknięcia konstrukcyjne | Stabilizacja |
| Klatka schodowa wieży | Zawalony narożnik | Odbudowa od podstaw |
| Wieża mieszkalna | Brak stropów drewnianych przez dziesięciolecia | Odtworzenie 4 stropów (2023-2025) |
| Piwnice zamku dolnego | Zasypane gruzem | Odgruzowanie |
| Bastion północno-zachodni | Zasypany gruzem | Odgruzowanie, schody, strzelnice |
| Pole turniejowe | Zaniedbany teren | Wyrównanie, trawnik (2023) |
| Status formalny | Brak aktualnych pozwoleń | Cały rok 2021 na dokumentację |
Galeria
Tak to wyglądało w 2021 roku
Poniżej zdjęcia z pierwszych miesięcy po przejęciu zamku. To wyglądało tak, gdy go przejęliśmy — bez retuszu, bez ustawiania kadrów. Materiał historyczny, do którego wracamy za każdym razem, gdy ktoś pyta „od czego zaczęliście”.
Galeria w pełnej rozdzielczości otwiera się w lightboxie. Część zdjęć trafi do porównań „Przed i Po” — sekcja w przygotowaniu.
Manifest
Transparentność jako część odbudowy
Wiele zamków odrestaurowanych w Polsce pokazuje wyłącznie efekt końcowy — wypielęgnowane dziedzińce, świeżo otynkowane mury, gotowe sale bankietowe. My pokazujemy proces: dotacje, etapy, kwoty, prace, daty. Dziennik odbudowy to nasz znak rozpoznawczy. Bo zamek, który wraca z ruin, jest świadectwem dla każdego kolejnego zabytku w Polsce.